ଚାନ୍ଦ୍ର ମାସ, ସଂକ୍ରାନ୍ତି ଓ ଗ୍ରହଣ

ଚାନ୍ଦ୍ର ମାସର ନାମ ପୂର୍ଣ୍ଣିମାର ପାଖରେ ଥିବା ନକ୍ଷତ୍ରରୁ ଆସେ: ଚିତ୍ରାରୁ ଚୈତ୍ର, ବିଶାଖାରୁ ବୈଶାଖ, କୃତ୍ତିକାରୁ କାର୍ତ୍ତିକ।

ଉତ୍ତର ଭାରତ ମାସକୁ ପୂର୍ଣ୍ଣିମାରୁ ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ଗଣେ (*ପୂର୍ଣ୍ଣିମାନ୍ତ*); ଦକ୍ଷିଣ ଓ ପଶ୍ଚିମ ଅମାବାସ୍ୟାରୁ ଅମାବାସ୍ୟା (*ଅମାନ୍ତ*)।

ସଂକ୍ରାନ୍ତି ହେଉଛି ସୂର୍ଯ୍ୟ ଗୋଟିଏ ରାଶିରେ ପ୍ରବେଶ କରିବାର ମୁହୂର୍ତ୍ତ: ମେଷ ସଂକ୍ରାନ୍ତି, ମକର ସଂକ୍ରାନ୍ତି। ବର୍ଷରେ ବାରଟି ହୁଏ।

ଯେଉଁ ଚାନ୍ଦ୍ର ମାସରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ କୌଣସି ରାଶିରେ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତି ନାହିଁ, ତାହା ଅଧିକ ମାସ, ଏକ ଅତିରିକ୍ତ ମାସ, ଏକା ନାମରେ ଦୋହରାଯାଏ। ଏହା ପ୍ରାୟ ପ୍ରତି 32½ ମାସରେ ଆସେ, ଏବଂ ଚାନ୍ଦ୍ର ବର୍ଷକୁ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ସହ ତାଳ ମିଳାଇ ରଖେ।