ବାସ୍ତୁ ପୁରୁଷ ମଣ୍ଡଳ

ଶାସ୍ତ୍ର ବାସ୍ତୁ ପୁରୁଷଙ୍କ କଥା କହେ, ଦେବତାମାନେ ଚାପି ଧରିଥିବା ଏକ ସତ୍ତା, ଯିଏ ପ୍ରତ୍ୟେକ ପ୍ଲଟ୍‌ରେ ମୁହଁ ତଳକୁ କରି ଶୋଇଛନ୍ତି, ମୁଣ୍ଡ ଈଶାନରେ ଓ ପାଦ ନୈଋତରେ। ତାଙ୍କୁ ଚାପି ଧରିଥିବା ଦେବତାମାନେ ପ୍ରତ୍ୟେକେ ପ୍ଲଟ୍‌ର ଗୋଟିଏ ଅଂଶ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି।

ପ୍ଲଟ୍‌କୁ ବର୍ଗଗୁଡ଼ିକର (ପଦ) ଏକ ଗ୍ରିଡ୍ ଭାବେ ଅଙ୍କାଯାଏ: 64 (8 × 8, ମଣ୍ଡୂକ ମଣ୍ଡଳ, ମନ୍ଦିର ପାଇଁ) କିମ୍ବା 81 (9 × 9, ପରମଶାୟିକ ମଣ୍ଡଳ, ଘର ପାଇଁ)। 81 ପଦ ମଣ୍ଡଳରେ ବ୍ରହ୍ମା ମଝିର ନଅଟି ପଦ ଧରନ୍ତି, ଏବଂ ବାହାର ଘେରରେ 32 ଦେବତା ରକ୍ଷା କରନ୍ତି; ମୋଟ 45 ଦେବତା।